Địa điểm: miếu Bà Chúa Xứ, núi Sam, cách thị xã Châu Đốc 7km
Đối tượng suy tôn: Bà Chúa Xứ
Đặc điểm: lễ tắm Bà.
Núi Sam nằm cách thị xã Châu Đốc (tỉnh An Giang) 5 km, là nơi có quần thể di tích lịch sử văn hoá với chùa cổ Tây An, miếu Bà Chúa Xứ, chùa Hang, lăng Thoại Ngọc Hầu... Lễ hội Bà Chúa Xứ ( còn gọi là lễ Vía Bà) được tổ chức hàng năm bắt đầu từ đêm 23/4 âm lịch đến 27/4 âm lịch.

 

Khách hành hương đến lễ hội  có thể đi theo đường bộ từ Long Xuyên lên Châu Đốc theo tỉnh lộ 10, rẽ vào 7km là tới núi Sam; hoặc đi bằng đường thủy từ Cần Thơ, Sóc Trăng lên hay từ Sài Gòn xuống.
Đêm 23/4 là lễ tắm và thay xiêm y cho tượng Bà. Nước tắm tượng là nước thơm, bộ y phục cũ của Bà được cắt nhỏ ra phân phát cho khách trẩy hội và được coi như lá bùa hộ mệnh giúp cho người khoẻ mạnh và trừ ma quỷ. Tiếp theo là lễ rước bốn bài vị từ lăng Thoại Ngọc Hầu về miếu Bà. Lễ Túc Yết được tổ chức vào lúc 24 giờ ngày 25 rạng ngày 26. Lễ được tiến hành theo trình tự: dâng hương, chúc tửu, hiến trà, đọc văn tế. Sau đó bài văn tế được hoá cùng với một ít giấy vàng bạc. Tiếp ngay sau lễ Túc Yết là đến lễ Xây Chầu - Hát Bội do do một người sành nghi lễ và có uy tín trong ban tế tại miếu Bà thực hiện cùng đào kép hát bội cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hoà. 4 giờ sáng ngày 26/4 lễ Chánh Tế  được tiến hành (lễ nghi được tiến hành giống lễ Túc Yết). Chiều ngày 27/4 bài vị Thoại Ngọc Hầu được đưa về lăng. Chương trình hát bội cũng chấm dứt. Kết thúc lễ cúng vía bà.  
Lễ Vía Bà hằng năm thu hút rất đông khách thập phương. Đến với lễ hội hội họ vừa được tham dự lễ hội dân gian phong phú để xin cầu tài cầu lộc, đồng thời họ có dịp để du ngoạn, chiêm ngưỡng cảnh trí thiên nhiên ở An Giang.

Núi Sam quyến rũ mọi người không chỉ với những cảnh đẹp kể trên mà còn những cụm di tích lịch sử và văn hoá dọc quanh chân núi, gắn liền vùng đất phía Tây Nam biên giới với người dân đồng bằng miền Hậu Giang nói riêng, cả nước nói chung. Bởi vì từ lâu lắm, hằng năm có hàng triệu lượt người đến viếng núi Sam, đông nhất vào khoảng tháng giêng đến tháng tư âm lịch : đó là mùa Vía Bà. Thời gian đó, Núi Sam đông nghẹt khách hành hương, du ngoạn trên khắp cùng đất nước đổ xô về: từ các tỉnh miền Tây, miền Ðông, miền Trung, kể cả người Việt hải ngoại về thăm quê hương cũng dành thời gian đến tham quan thắng cảnh và vào thắp hương tại Miếu Bà. Từng đoàn xe nối đuôi nhau chờ xuống các phà vượt sông Tiền, sông Hậu, người chen người đặc cả đoạn đường từ thị xã Châu Ðốc vào Núi Sam. Bài viết nầy tôi không nói chi tiết về mùa Vía Bà, mà nhằm giới thiệu cụm di tích góp phần hình thành thắng cảnh Núi Sam, nghĩ rằng dù ngắn nhưng cũng giúp bạn đọc có thể hình dung và nhớ lại được đôi nét về quê hương đất nước của chúng ta trong những tháng năm lìa xa tổ quốc.